มีอะไรในแผ่นป้าย LGBTQQIP2SAA? ความเป็นมาของกลุ่มความหลากหลายทางเพศ การเมืองเรื่องแผ่นป้าย ภายใต้อักษรย่อ

การถกเถียงทางออนไลน์มีเกิดขึ้นอยู่เนืองๆในประเด็นว่าชุมชน LGBT จะเรียกตัวเองว่าอะไรดี โดยทั่วไปคนส่วนใหญ่เรียกว่า LGBT (หรือ GLBT ความหมายไม่ต่างขึ้นอยู่ที่ว่าจะเอาอะไรขึ้นก่อน) โดยหมายถึง เกย์, เลสเบี้ยน, ไบเซ็กส์ชวล, และทรานเจนเดอร์ โอเคนะ มันค่อนข้างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้ผู้คนตระหนักถึงความหลากหลายของสเปกตรัมทางเพศ แน่นอน! มันไม่สามารถทำให้ทุกคนพอใจได้ เพราะยังมีคนอีกหลายกลุ่มที่ยังไม่ถูกกล่าวถึง

ตัวย่อ 4 ตัวที่ว่ามาถูกพูดถึงบ่อยๆบนสื่อต่างๆ รวมถึงในโลกอินเตอร์เน็ต หลายคนเรียกรวมๆว่า “เกย์” แต่น่าเสียดายที่การพูดแบบนั้นจะไปทำลายความซับซ้อนในรูปแบบอื่นๆ เนื่องจากความรู้สึกชอบเพศเดียวกัน(same-sex attraction) ไม่สามารถใช้เป็นเกณฑ์แยกแยะได้ทั้งหมด แถมมันมักยังใช้เฉพาะแต่กับผู้ชาย นี่แหละผลจากการครอบงำด้านภาษา ถึงแม้จะไม่ได้ตั้งใจก็ตาม

พวกเขาพวกเธอถูกเรียกจากฝ่ายตรงข้ามว่า “พวกรักเพศเดียวกัน” ซึ่งเป็นคำที่ดูกลางๆ แต่ก็ไม่วายมีคนถูกทอดทิ้งจากคำดังกล่าวอย่างมีนัยสำคัญอยู่ดี (ถึงแม้พวกเขาเหล่านั้น จะไม่ได้สนใจก็เหอะ) ยิ่งไปกว่านั้น ศัพท์ทางวิชาการเรียกเธอเขาเหล่านี้ว่า “ชนกลุ่มน้อยทางเพศ” (sexual minorities) เพื่อหลีกเลี่ยงคำว่าเกย์ แม้ว่าความหมายมันจะดูเหมือนกว้างแต่มันก็ยังหนีไม่พ้นคำว่า “เรื่องทางเพศ” (sexual) เลย

สมาชิกกลุ่ม LGBT ไม่ต้องการถูกกำหนดเพศจากพฤติกรรม แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ไม่ต้องการถูกแบ่งแยกเข้ากลุ่มใดกลุ่มหนึ่งแบบขอไปที ไร้ซึ่งศักด์ศรีความเป็นมนุษย์ ในอเมริกามีการเรียกร้องที่เข้มแข็ง ปัจจุบันคำว่า “ทางเพศ” ก็ยังเป็นแผลเป็น ป้ายแปะ คอยหลอกหลอนกลุ่ม LGBT

นักกิจกรรมหลายคนอ้างว่า คำว่า “Queer” เป็นคำอธิบายที่ครอบคลุมที่สุด อีกทั้งการกลับไปใช้คำที่เกิดจากศัตรูนอกจากจะเป็นการล้างแค้น[1]แล้ว ยังเป็นการเพิ่มพลังให้กับตัวเองอีกด้วย[2] แต่สำหรับใครอีกหลายคน แผลจากคำว่า “Queer” มันลึก และสดเกินไปที่จะเอามาเป็นคำบ่งบอกอัตลักษณ์ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ยอมรับได้ แล้วจะเอายังไงกันต่อดี?

เวลาผ่านไปตัวย่อที่ใช้เรียกกลุ่มหลากหลายทางเพศเพิ่มเข้ามาใน LGBT มากขึ้นเรื่อยๆ ที่พบบ่อยๆก็คือ “Q” ซึ่งย่อมาจาก “Questioning” เป็นตัวแทนของคนหลายคนที่ยังไม่แน่ใจเพศวิถี (Sexual orientation) และเพศภาวะ (Gender) ของตัวเอง หรืออาจจะทั้งสองอย่าง แต่ก็มีบางคนที่ใช้ “Q” ย่อถึง “queer” โดยในปัจจุบันตัวย่อเต็มๆของ LGBT คือ LGBTQQIP2SAA ซึ่งมาจาก Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender ที่เราๆรู้จักกันดี รวมถึง

  • Q 2 ตัว ย่อมาจาก ‘Queer’ และ ‘Questioning’ จะเอาคำไหนขึ้นก่อนก็แล้วแต่เลย
  • I ย่อมาจาก ‘Intersex’ หรือคนที่มีเพศทางชีวะวิทยา (เพศสภาพ–sex) ซึ่งเป็นผลมาจากโครโมโซมที่แตกต่าง
  • P ย่อมาจาก ‘Pansexual’ คือคนที่ไม่ยอมให้มาตราคินซีย์[3]มาปักหมุดตัวเองว่าชอบเพศไหนกันแน่
  • 2S ย่อมากจาก ‘Two-Spirited’ พบเจอได้ในวัฒนธรรมดั้งเดิม ที่บางคนจะมีสถานะเป็นได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง เนื่องจากมีมากกว่า 1 วิญญาณในกายหยาบ (ให้ลองนึกถึงคนทรงเจ้าของไทย-ผู้แปล)
  • A ย่อมาจาก ‘Asexual’ คือคนที่ไม่มีความรู้สึกทางเพศกับเพศไหนเลย (who do not identify with any orientation)
  • A ตัวสุดท้ายมาจาก ‘Allies’ คือคนที่เป็นมิตรกับกลุ่มหลากหลายทางเพศ อาจเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม หรือเป็นชายจริง หญิงแท้ก็ได้

การแบ่งแบบด้านบนดูจะไปได้ดีทีเดียว แต่การมีป้ายแปะอยู่เป็นสิ่งที่เทอะทะ คนที่ถูกกดขี่ และคนส่วนน้อยพยายามที่จะต่อรอง หาที่ทาง คำอธิบายที่สามารถจะโอบกอดพวกเขาไว้ด้วยกันได้ การเปลี่ยนจากพวก ‘นิโกร (Negro)’— เป็น ‘คนผิวสี (Colored)’— และ ‘คนดำ(Black)’ –ท้ายที่สุด ‘ชาวอเมริกันแอฟริกัน(African-American)’ แสดงให้เห็นการเปลี่ยนผ่านจากการถูกแปะป้ายจากคนข้างนอก เป็นการนิยามป้ายของตัวเอง ด้วยตัวแอง ถึงแม้จะมี(ชาวอเมริกันแอฟริกัน) บางคนไม่เห็นด้วย การเดินทางของคำว่า ‘พวกอินเดียนแดง(Indians)’ – ไปยัง ‘คนพื้นเมืองอเมริกัน(Native Americans)’ – จนมาถึง ‘กลุ่มปฐมชาติ (First Nations)’ ก็คล้ายกัน แต่คนนอกกลุ่มหลายคนก็ไม่คุ้นชินกับป้ายที่ถูกแปะขึ้นใหม่ การเปลี่ยนผ่านจาก ‘คนพิการ(handicapped)’—สู่คำว่า ‘ผู้บกพร่อง’(disabled[4]) นั้นประสบความสำเร็จ (เนื่องจากถูกบัญญัติในกฎหมาย) แต่ก็ยังมีความพยายามที่จะหาคำใหม่ ที่ดีกว่าอย่าง differently abled[5]’ แต่ยังไม่แพร่หลายเพียงพอ‘

มันค่อนข้างลำบากที่จะสรรหาคำสุดมหัศจรรย์ที่จะเอามาแทนที่ป้าย LGBT เพราะต้องการรวมทุกคนเข้าไปให้ครบทั้งหมด แต่คนเรามันโครตซับซ้อน และมีอัตลักษณ์ที่หลากหลาย คนๆหนึ่งมีเพศวิถี(sexual orientation)แบบหนึ่ง เพศภาวะ(gender identity), เชื้อชาติ(Race–เน้นที่ลักษณะทางกายภาพ–ผู้แปล), ศาสนา(หรือไม่มีศาสนา), กลุ่มชาติพันธุ์(ethnicity)[6] และองค์ประกอบอื่นๆอีกแบบหนึ่ง

มันน่าชื่นชมนะ ความพยายามของกลุ่ม LGBT ที่ช่วยกันสรรหาคำมาโอบกอดทุกคน ไม่ทิ้งใครไว้ด้านหลัง ซึ่งต่อให้หาไม่เจอ แต่ความหวังดีและตั้งใจอันแน่วแน่นั้น สำคัญกว่าป้ายแปะ ใช้ความโกรธให้เป็นพลังแบบ Queer สิ อย่างน้อยมันก็ไม่ทำร้ายใคร ทั้งยังเป้นการสร้างสรรค์สังคมให้เป็นพื้นที่ๆดีขึ้นสำหรับทุกๆคนอีกด้วย

***ผู้แปล – คำย่อของกลุ่มความหลากหลายทางเพศยังไม่นิ่งเลยครับ ที่เราหาข้อมูลมายังพบอีกหลากหลายรูปแบบ แต่เลือกแปลบทความนี้ก็เพราะแต่ละกลุ่มค่อนข้างไม่ทับซ้อนกัน แต่พบเจอได้บ่อยสุด หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมไม่มี Non-binary สำหรับเรามองว่า Non-binary เป็นเซตที่ใหญ่และกว้างจนไม่รู้จะไปจับใส่กลุ่มอีกทำไม มันดีอยู่แล้วที่เป็นแบบนั้น ปัจจุบันพบว่าคำย่อยอดฮิตที่ใช่กันในสื่อคือ LGBT+ ซึ่งก็คือ LGBT และอื่นๆอีกมากมายนั่นแหละ เอาไปใช้กันได้ครับ ดูดีกว่าใช้คำว่าตุ๊ด ทอม กะเทย เยอะเลย

แปลจากบทความ What’s in an acronym? Parsing the LGBTQQIP2SAA community

[1] ไม่ได้มีการกล่าวถึงในบทความ เพิ่มเติมโดยผู้เขียน เนื่องจากช่วงเวลาดังกล่าวมีความรู้สึกโกรธแค้นของกลุ่ม LGBT อยู่จริงๆ

[2] ครั้งหนึ่งคำว่า “Queer” เคยเป็นคำเหยียดเพศ ที่แปลว่า ‘พวกแปลกประหลาด’ ‘พวกผิดมนุษย์’

[3] มาตราคินซีย์ (The Kinsey scale) หรือตัววัดระดับความชอบเพศเดียวกัน มีระดับตั้งแต่ 0 (รักต่างเพศเท่านั้น) ไปจนถึง 6 (รักร่วมเพศเท่านั้น)

[4] ในปัจจุบัน disabled ถูกหลายกลุ่มโจมตีว่ายังสุภาพไม่เพียงพอ ควรใช้ people with disabilities (บุคคลที่มีความบกพร่อง) – ผู้แปล

[5] อีกคำหนึ่งที่มีการพยายามใช้คือ physically challenged – ผู้แปล

[6] กลุ่มคนหรือกลุ่มชนที่ถูกมองว่าแตกต่างจากกลุ่มอื่นๆ ในทางกายภาพหรือในทางวัฒนธรรม (A.Montague 1972) อ่านเพิ่ม

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s